iljitsch.com - audio (nl)

Rammelende railvoertuigen raden

Fri, 05 Feb 2016 23:00:00 GMT

Dit zijn vier geluidsopnamen van trams die over de Loosduinseweg richting centrum rijden over de route van lijn 2 / 4 en daarbij de route van 12 over de Paul Krugerlaan - Regentesselaan kruisen. Dat geeft nogal wat gerammel, leek me dus aardig de verschillende trams waarmee de HTM rijdt te vergelijken:

RegioCitadis: de Randstadrail-trams
Avenio: de nieuwe brede trams die sinds kort op lijn 2 rijden
GTL (Gelede Tram Lang), de rood/beige trams waarmee HTM sinds de jaren '80 rijdt

De opnames (één tram twee keer om het wat moeilijker te maken!):

Tram 1:
Tram 2:
Tram 3:
Tram 4:

Laat me via Twitter of het HaagsOVforum weten welke opname je denkt dat bij welke tram hoort...

Audiokwaliteit: DAB vs FM vs kabel vs MP3

Sat, 24 Oct 2015 22:00:00 GMT

Een paar maanden geleden heb ik een DAB- (digital audio broadcasting) radio gekocht. Ik heb toen geschreven over hoe die beviel, maar één aspect had ik nog niet echt onder de loep genomen: de audiokwaliteit.

Digitaal is niet automatisch hetzelfde als "van hoge kwaliteit". Op DAB wordt een hoge compressie toegepast: veel kanalen zijn maar 64 kbps, sommigen zelfs maar 40 of 48, anderen 80. Vergelijk dit met de verguisde MP3s die toch minstens 128 kbps waren. Wel is de compressietechniek aanzienlijk beter: sinds enkele jaren gebruikt DAB HE-AAC: de MPEG4 High-Efficiency Advanced Audio Codec.

Bij het luisteren naar DAB-uitzendingen klonk de muziek soms prima, maar ook af en toe best dof of op een moeilijk te beschrijven manier incompleet. Voor een wat objectiever oordeel heb ik een clip van de intro van het dagelijkse radioprogramma Met het Oog op Morgen via verschillende distributiemethoden opgenomen (AAC / .m4a audio, 256 kbps):

	DAB, 20 oktober
	FM-tuner via de kabel, 20 oktober
	Digitale TV-tuner via de kabel, 19 oktober

Bovenstaande drie klinken allemaal uitstekend. Als de DAB-versie slechter is dan moet je echt heel goed luisteren om het te horen. Maar let wel dat de FM- en DVB TV tuners via de kabel gaan en niet via een antenne, die het met een veel slechter signaal moet doen. Dit is wat ik thuis op een walkman binnenkrijg op NPO Radio 1 via de FM (in Den Haag 50 km van de zender Lopik):

FM via antenne, 19 oktober

Maar eerlijk gezegd luister ik altijd naar de podcast van MHOOM, die een uur ofzo na afloop van de uitzending te downloaden is als 128 kbps MP3:

	Podcast, 19 oktober
	Podcast, 20 oktober

De podcast klinkt toch wel merkbaar schriller dan de digitale uitzendingen of FM via de kabel.

Ofwel: DAB slaagt met vlag en wimpel voor deze test.

Alleen wat blijkt nu ik nog even naar de info van de DAB-muxen kijk: de NPO heeft de bitrate van z'n zenders flink verhoogd (NPO mux):

3FM Alt: 96
NPO 3FM: 96
NPO FunX: 96
NPO R1: 128
NPO R1Ex: 96
NPO R2: 96
NPO R4: 128
NPO R5: 96
NPO Test: 96
Top 2000: 96

Ter vergelijking, landelijke commerciële zenders (DAB+ mux):

100% NL: 80
10 Gold: 40
Arrow CR: 64
BNR: 64
Classic: 64
Efteling: 48
Juize: 48
Qmusic: 80
Qnonstop: 48
R Maria: 56
Radio 538: 72
Radio 10: 80
Sky Xmas: 48
SkyRadio: 80
SLAM!: 64
Sublime: 80
SublYou: 48
Veronica: 64

De regionale zenders (DAB+ West mux) staan allemaal op 64 kbps:

DECIBEL
Flevolnd
Fresh FM
NH Radio
Paradijs
Radio M
RadioGLD
RadioNL
Rijnmond
ROYAAL
Ujala
VAHON
WEST
Wild FM

Overige (MTVNL mux):

GNR: 64
WEST: 64

DAB: mijn eerste digitale radio

Wed, 03 Jun 2015 22:00:00 GMT

Alles in het leven is tegenwoordig digitaal, maar de radio is eigenlijk niet veranderd sinds de invoering van FM in de jaren '50. Maar als we dit promotiefilmpje van een jaar geleden mogen geloven is de radio nu ook hard op weg om digitaal te worden! Dat wilde ik zelf wel eens horen, dus gister heb ik mijn eerste digitale radio gekocht.

Tegenwoordig luister ik eigenlijk zelden nog naar de daadwerkelijke radio. Wel luister ik veel naar fragmenten van NPO Radio 1, maar dat doe ik dan via de podcast feed, of, als ik te laat ben (de fragmenten zijn minder dan een dag beschikbaar via de feed), via de website. Plus naar de podcast van Met het Oog op Morgen. Op die manier kan ik luisteren waar en wanneer ik wil via 'm iPhone.

In het verleden luisterde ik ook wel via een radiowalkman, maar het probleem is dat in Den Haag de ontvangst van Radio 1 abominabel is: de zender IJsselstein/Lopik is ver weg en komt daarom zwak door (veel zwakker dan Radio 2 en 3FM vanaf dezelfde toren) en de steunzender in Den Haag is heel zwak en is dus niet echt een alternatief. Op de fiets raak ik dus steeds het signaal kwijt.

Met dit alles in het achterhoofd heb ik bij de winkel om de hoek een Sangean DPR-65 Basic aangeschaft. De DPR-65 ontvangt zowel FM als DAB+ (Digital Audio Broadcasting), maar geen AM/middengolf. FM werkt zoals te doen gebruikelijk, met een goede scanfunctie om snel zenders te vinden en vijf voorkeuzeknoppen om ze onder op te slaan. DAB initialiseert automatisch bij het voor het eerst aanzetten. De radio gaat dan op zoek naar zenders. Op dit moment zijn er twee DAB-zenders in de regio Den Haag: vanaf de communicatietoren zendt de publieke omroep uit, en vanaf een gebouw in Rijswijk de landelijke commerciëlen. Bij DAB zendt iedere zender een zogenaamde "multiplex" uit, die meerdere kanalen bevat. Hiermee kan ik momenteel de volgende kanalen ontvangen:

Naam	Multiplex
100% NL	DAB+
10 Gold	DAB+
3FM Alt	NPO
Arrow CR	DAB+
BNR	DAB+
Classic	DAB+
Efteling	DAB+
JUIZE!	DAB+
NPO 3FM	NPO
NPO FunX	NPO
NPO R1	NPO
NPO R1Ex	NPO
NPO R2	NPO
NPO R4	NPO
NPO R5	NPO
NPO R6	NPO
NPO Test	NPO
Qnonstop	DAB+
Q-music	DAB+
R Maria	DAB+
RADIO538	DAB+
Radio 10	DAB+
Sky Hits	DAB+
SkyRadio	DAB+
SLAM!FM	DAB+
Sublime	DAB+
SublYou	DAB+
Top 2000	NPO
Veronica	DAB+

Ofwel: de zenders worden in alfabetische volgorde weergegeven. Met de op/neer-toetsen kan je hier dan doorheen lopen en met "select" een nieuwe zender selecteren. Hiervan kan je er weer vijf onder de voorkeuzeknoppen zetten. Tussen kanalen binnen dezelfde multiplex overschakelen gaat vlot, maar van de ene multiplex naar de andere duurt wel een paar tellen. Het geluid is digitaal, en heeft dus geen ruis of andere bijgeluiden. Wel kan de ontvangst wegvallen, met name als je onder een viaduct doorgaat en dergelijke. Volgens mij is er flink nagedacht om de overgang niet al te abrupt te maken.

De geluidskwaliteit voor spraak is heel goed, voor muziek nogal variabel. In sommige gevallen klinkt het gewoon goed, hoewel iets minder helder dan dezelfde muziek met CD-kwaliteit. Maar soms klinkt de muziek als een MP3 uit de jaren '90.

De DPR-65 is een klein tafelmodel radio met sprietantenne, en dus niet ideaal voor gebruik op de fiets. Maar hij is klein genoeg om in m'n zak te steken. Als ik de antenne dan half uittrek is de ontvangst prima in de stad, veel beter dan Radio 1 op de FM. En het grote voordeel is dat je nooit hoeft na te denken over schakelen tussen de hoofdzender en een steunzender, want bij DAB zenden alle landelijke zenders op dezelfde frequentie uit, via een zogenaamd "single frequency network".

Naast de landelijke zenders wordt er nu ook gewerkt aan een vijftal regionale multiplexen waar de regionale publieke en commerciële omroepen gebruik van zullen maken. Deze regio's komen niet overeen met de (provinciale) dekkingsgebieden van de regionale omroepen, dus niet alleen zullen er meerdere regionale publieke omroepen per regiomultiplex uitzenden, ook zullen sommige regionale omroepen via meerdere regiomultiplexen te horen zijn. Bijvoorbeeld, ik was in de buurt van Maassluis, waar ik de multiplex zuidwest kon ontvangen, waarop ook Radio Rijnmond zit. Radio Rijnmond gaat ook via multiplex west uitzenden zodra die de lucht in gaat per 1 september. Maar op dit moment is bijvoorbeeld Radio West nog niet via DAB te ontvangen. Er zijn vooralsnog geen plannen om lokale zenders via DAB uit te gaan zenden.

Binnen is de ontvangst van de NPO-kanalen nog niet erg goed: aan de ene kant van het huis gaat het net, aan de andere kant absoluut niet. De commerciële omroepen komen wel sterk door. De NPO gaat echter in de loop van 2015 fase 3 van de DAB-uitrol uitvoeren, waarmee de ontvangst binnen een stuk beter moet worden. Om dit te bereiken komen er nog flink wat zenders bij, ook in kleinere plaatsen zoals Hoek van Holland en Oegstgeest. Ik hoop ook dat de zender in Den Haag een wat sterker signaal gaat uitzenden, want je zou toch denken dat je op maar een paar kilometer van de zender een goed signaal binnen zou moeten krijgen.

De DPR-65 werkt met twee AA-batterijen en kan daarnaast met een USB-kabel gevoed worden. Als je oplaadbare batterijen gebruikt kan de radio zelfs de batterijen opladen. Je hebt zo dus zowel het voordeel van USB-voeding als het gebruik van normale batterijen! Wel jammer dat-ie er nogal hard doorheen gaat. Met twee oplaadbare batterijen deed ik twee uur en tien minuten. Weliswaar zijn dit niet erg nieuwe batterijen met beperkte capaciteit, maar toch.

Conclusies

DAB is vooral erg handig: geen geknoei meer met frequenties, zoek gewoon je favoriete zender op in de lijst. Met name in de auto lijkt me dit erg handig, ik zou bij het kopen van een nieuwe auto of autoradio dan ook kijken of je zonder enorme kosten een model met DAB kan krijgen. Wandelend of met de fiets kan DAB ook voordelen hebben, en zo niet, dan kan je altijd terugschakelen op de FM. Maar ik zou wel kijken naar de batterijduur. Als je niet zo'n fanatieke radioluisteraar bent kan streamen via je smartphone een goed alternatief zijn, hoewel dit flink ten koste van de mobiele megabytes en je batterij kan gaan.

Voor thuis zou ik nog even de kat uit de boom kijken: de dekking binnenshuis is vaak nog slecht, en thuis kan je ook via de kabel of je TV-settopbox naar de radio luisteren, of via het internet.